Historia Border Collie

W dialekcie celtyckim wszystko co jest użyteczne nazywa się " collie " a wszystko co jest czarne to " coly". Pies " collie" był uważany za użytecznego psa na farmach i w Szkocji do dziś wiele sprzętów na farmach jest poprzedzona słowem " collie". Słowo " border" oznacza granice i fakt, ze psy te wypasały owce na granicy pomiędzy Anglia a Szkocja nie jest tu bez znaczenia i prawdopodobnie stad dodano słowo " border " do słowa " collie". Słowo " border" wiąże się tez z nazwiskiem James Reid, który był doradca prawnym AIRDRIE oraz sekretarzem Międzynarodowego Stowarzyszenia Psów Pasterskich ( ISDS ) założonego w 1906 roku. Podobno to on umieścił nazwę Border Collie na formularzach ISDS po uprzednim nadaniu im tej oficjalnej nazwy. Sięgając trochę wstecz wiemy, ze pierwsze związki człowieka z psem były związane z polowaniem i człowiek używał psich instynktów z korzyścią dla obojga. Gdy jednak zaczął prowadzić osiadły tryb życia pies stal się użytecznym narzędziem wczesnych farmerów.

Historia i pochodzenie BC musi być powiązana z ta zmiana w zachowaniu człowieka. Zbiega się ona z rozwojem relacji miedzy farmerem i jego psem. Rzymianie byli prawdopodobnie pierwszymi, którzy sklasyfikowali psy w kategoriach:
- psów do polowań
- psów do obrony
- psów pasterskich
W roku 116 n.e. Rzymianin o nazwisku Marcus Terentius Varro napisał wiele prac na tematy pasterskie poświecone opiece, treningowi i wypasaniu przy pomocy psów pasterskich. Podczas inwazji Rzymian na Brytanie w 55r pne przywieźli oni ze sobą oprócz innego żywego inwentarza psy opisane jako duże, mocno zbudowane czarne z białym podpalaniem przypominające dzisiejsze Rottweilery oraz Berner Sennenhund ( Berneńskie Psy Pasterskie ) Kiedy Rzymianie osiedlili się stały się one niezastąpione w ochronie żywego inwentarza. Gdy Imperium Rzymskie chyliło się ku upadkowi Wikingowie najechali na Wyspy, przywożąc ze sobą psy w typie Spitz ( Szpica ) których używali do wypasania. Psy te po skrzyżowaniu z psami Rzymian; zmniejszajac ich rozmiar a zwiększając ich sprawność i zwinność stały się dawnymi psami pasterskimi znanymi jako Sheepdog lub Shepherd ( Owczarek ). Ta zmiana była korzystna na skalistych, górzystych terenach Walii i Szkocji.

Jeden z najwcześniejszych opisów rasy jest przypisany do Hywel Dda, który w 943r ne opisał czarnego owczarka zaganiającego stado owiec z wypasu w górach do domu na noc. Wieki później w 1576r w książce " English Shepherd " napisanej przez Johannesa Cainsa ukazuje się opis rasy, który mógłby być opisem Naszych teraźniejszych Working Border Collie ( Pracujący BC ) Border Collie stały się pomocne długo przed era mechanizacji rolnictwa i zajmowały się zarówno wypasaniem jak i pędzeniem stada na targ.

Kilka rożnych typów tych psów; w zależności od ukształtowania terenu, zakresu pracy itp. pasterze potrzebowali do pracy i stylu wypasania. Rasy te obejmowały Welsh Grey, Highland Collie ( z których wywodzą się współczesne pokazowe Border Collie ) a także Lowland Collie. Rody tych psów w Sussex, Somerset i Wiltshire i innych regionach, były bardzo zróżnicowane w typie w zależności od tego jaka rasę owiec miały wypasać. Pierwszym znanym był Dorset Sheepdog, o którym mówiono ze jest jedynym, który może utrzymać w ryzach silne owce Portland.

Przez lata owczarki ulęgały ciągłemu rozwojowi nie dostosowując się do sztucznych kryteriów wyglądu, ale będąc wyselekcjonowanymi pod względem użytkowości w pracy i tak, aby służyły pomocą farmerom. Kiedy nastała era mechanizacji rolnictwa, wielu farmerów posiadło większe areały, jednak ludzka siła do pracy na nich była wciąż niewystarczająca i skutecznie wypasające psy stały się prawdziwym majątkiem. Wzmianki o Border Collie kontynuowane są w literaturze przez lata 1700 - 1800. Zawody w wypasaniu owiec odgrywały ważną role w testowaniu zdolności, zalet i umiejętności tych psów w unikalnym otoczeniu. Pierwszy rekord na Sheepdog Trial został ustanowiony w Bala w Walii 9.10.1873 roku. Zwycięzca został pies Mr. Williama Thomsona ( hodowcy Scottish Sheepdog) o imieniu Tweed. Tweed był dobrze zbudowanym tri-kolorowym psem i zwyciężył tez w kategorii urody.

Border Collie pojawiły się w Australii i Ameryce w 1880 roku i zawody z ich udziałem były kontynuowane na wzór Angielskich pod czujnym okiem wielu rożnych organizacji. Wszystkie współczesne BC prowadza do jednego psa - Old Hemp, który urodził się w 1893 roku w hodowli Mr. Adama Telfera w Northumberland w Anglii. Zaczął się pokazywać na Sheepdog Trials w wieku 1-go roku i rekordy, które ustanowił nie zostały pobite przez cale jego życie. Old Hemp miał ok. 21 cali ( ~52,5 cm ) wzrostu i ważył 45 funtów ( ~20 kg ) i był psem o czarno - białym umaszczeniu z długim, prostym włosem i na wpół wzniesionymi uszami. Jego proporcje stały się wzorcem dla współczesnych standardów BC.

Inne wpływowe psy to:
Tommy - Isaaca Herdmana
Sweep -Thomasa Armstronga (Obaj wnukowie Old Hampa )
Craig - J.M. Wilsona
Wiston Cap - Johna Richardsona, który pokazywał się 16-cie razy i wygrywał. W 1965 roku zdobył tytuł International Champion. Był psem, który miał największy wpływ na cechy rasy w tamtych latach. Zmarł w 1979 roku w wieku 15,5 roku. Opisywano go jako dużego, przystojnego psa o tri-kolorowym umaszczeniu i długim włosie, Który pozostawił po sobie wspaniale córki i synów. Co zawiodło te psy do ich sukcesów ? Po pierwsze to doskonała praca pasterza. Wszystkie zdobyły najważniejsze laury zarówno w Sheepdog Trials jak i na pokazach psów. Pokazując doskonały styl pracy, dobra naturę i ułożenie .

ISDS ( International Sheepdog Society ) Międzynarodowe Stowarzyszenie Psów Pasterskich odgrywało ogromna role w rejestracji i informacji na temat rodowodów, rejestrów i metryk wydawanych dla Border Collie. ISDS zapoczątkowało swoja działalność w Szkocji i jego praca ograniczała się do tego rejonu przez lata. Jest to bardzo prężna organizacja a psy zarejestrowane w niej są psami użytkowymi tzn. Sportowymi lub farmerskimi. Po dziś dzień ISDS jest to jedna w bardziej wpływowych organizacji psów pasterskich i stanowi rejestr dla Working Border Collie ( Pracujących BC ) w Wielkiej Brytanii i wielu innych krajach* *) Wielu właścicieli Border Collie, którzy nie pogodzili się z faktem, iż rasa ta została wciągnięta na listę światowych organizacji kynologicznych (AKC, BKC, FCI ..... ) Obawiając się iż zatraci ona walory użytkowe na rzecz walorów wystawowych tj.(wygląd, długość włosa) rejestruje swoje psy omijając te ostatnie i rejestrując je jedynie w organizacjach psów pasterskich. Ma to zwrócić uwagę na nie zatracenie cech psychicznych i przeznaczenia tej rasy. Oceniając Border Collie powinno się zwracać uwagę na zdolność do wyszkolenia, pozostawiajac na planie drugim wygląd zewnętrzny.

Opracowała Sara Olechowska

Na podstawie " Breed study guide" Richarda Whortona.

" Specjalne podziękowania dla Border Collie Society of America a w szczególności dla Pana Richarda Whortona za wspaniałą pomoc i za udostępnienie wszystkich potrzebnych materiałów "
" Special thanks to Border Collie Society of America and especialy thanks to Mr. Richard Whorton for great help and for permission to free access to all materials "
http://www.duke.edu/~awho/bc/bcsa.htm

" Special thanks for Carole Presberg for all her help and permission to copy photographs which were used to make History of Border Collie "
http://www.gis.net/~shepdog/BC_Museum/index.html